To trwała żywność w szczelnych puszkach lub słoikach, często z mięsem, rybą, warzywami lub owocami, która może leżeć miesiącami w szafce. Przy przekraczaniu granicy Szwajcarii takie produkty podpadają pod przepisy celne, podatkowe i weterynaryjne – i to one decydują, co wolno wwieźć, w jakiej ilości i skąd. Największe znaczenie ma rodzaj produktu (mięsne, rybne, roślinne) oraz kraj, z którego podróżny przyjeżdża. Do tego dochodzą limity wagowe i wartościowe, po przekroczeniu których naliczane są wysokie opłaty. Poniżej zebrano aktualne zasady w uproszczonej formie, tak aby dało się świadomie spakować bagaż i nie skończyć na szczegółowej kontroli na granicy.
Co Szwajcaria uważa za „konserwy” na granicy
Przy odprawie granicznej liczy się nie marketingowa nazwa z etykiety, ale skład i sposób utrwalenia produktu. Dla urzędów szwajcarskich typowe są trzy grupy:
- konserwy mięsne – gulasze w puszce, pasztety, mielonki, mięso w sosie, mięso w słoiku, dania gotowe z przewagą mięsa;
- konserwy rybne – tuńczyk, makrela, śledź, sardynki, ryby w sosie pomidorowym itd.;
- konserwy warzywne i owocowe – groszek, kukurydza, fasola, owoce w syropie, sosy warzywne.
Nie ma znaczenia, czy puszka jest „na prezent”, „na własny użytek” czy „tylko na spróbowanie” – liczy się to, że jest to żywność pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego, a więc podlega kontroli jak inne produkty spożywcze.
Największe ograniczenia dotyczą zawsze produktów pochodzenia zwierzęcego (mięso, wyroby mięsne, nabiał), natomiast konserwy warzywne i owocowe są traktowane zdecydowanie łagodniej.
Przepisy weterynaryjne: skąd przywozisz konserwy ma znaczenie
W Szwajcarii działają równolegle dwa systemy przepisów: weterynaryjne (bezpieczeństwo żywności) oraz celno‑podatkowe (cło, VAT). Najpierw warto zrozumieć, z których krajów wolno w ogóle wwozić dany typ żywności.
Podróż z krajów UE/EFTA (w tym z Polski)
Osoba jadąca do Szwajcarii z terytorium UE lub EFTA (m.in. Polska, Niemcy, Francja, Austria, Włochy, Czechy, Słowacja, kraje nordyckie) ma najprostsze zasady:
Od strony przepisów weterynaryjnych:
- produkty pochodzenia zwierzęcego (mięso w puszce, konserwy rybne, sery, nabiał) mogą być przywożone na własny użytek bez ostrych limitów weterynaryjnych, pod warunkiem, że to normalna żywność handlowa, w oryginalnym opakowaniu producenta;
- konserwy warzywne i owocowe z UE nie stanowią problemu, o ile nie zawierają zakazanych gatunków roślin (rzadkość w zwykłym handlu).
Ograniczenia pojawiają się więc dalej, na poziomie celnym: wagi i wartości towaru.
Podróż z krajów poza UE/EFTA (tzw. „państwa trzecie”)
Jeśli trasa prowadzi do Szwajcarii z kraju poza UE/EFTA (np. Ukraina, Turcja, Serbia, Albania, kraje Afryki, Azji czy Ameryki), przepisy są wyraźnie surowsze, szczególnie dla produktów zwierzęcych.
Co do zasady:
- wożenie mięsa i wyrobów mięsnych (także w puszkach) z wielu krajów trzecich jest ograniczone ilościowo, a z części państw wręcz zabronione;
- z niektórych „niskiego ryzyka” (część krajów europejskich spoza UE) dopuszcza się tylko niewielką ilość na osobę na własny użytek – zwykle kilka kilogramów łącznie żywności pochodzenia zwierzęcego; szczegółowe wartości podaje Federalny Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii (FSVO);
- konserwy warzywne i owocowe z krajów trzecich co do zasady są dozwolone, ale mogą podlegać fitosanitarnym ograniczeniom (szczególne gatunki roślin, nasiona itp.).
Przepisy dla krajów trzecich są mocno zróżnicowane i zmieniają się razem z oceną ryzyka sanitarnego. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualną tabelę FSVO dla „food of animal origin – personal imports”.
Limity ilościowe i podatkowe na konserwy mięsne
Najwięcej pytań budzą konserwy z mięsem wożone z Polski i innych krajów UE. Tu wchodzą w grę przede wszystkim limity celne: ilości wolne od wysokich dopłat oraz zwolnienie z cła/VAT do określonej wartości.
Limit wagowy na mięso i wyroby mięsne
Dla osób wjeżdżających do Szwajcarii z UE/EFTA obowiązuje dzienny limit na mięso i jego przetwory:
- do 1 kg na osobę dziennie – bez dodatkowych opłat celnych (o ile mieści się w ogólnym limicie wartości);
- powyżej 1 kg do ok. 10 kg – naliczana jest dodatkowa opłata celna za każdy rozpoczęty kilogram (stawki są wysokie, rzędu kilkunastu franków szwajcarskich za kg dla mięsa czerwonego i jego przetworów);
- powyżej ok. 10 kg na osobę dziennie – służby celne mogą uznać, że to import handlowy, z pełną odprawą celną i dodatkowymi procedurami.
Do tej kategorii zalicza się m.in.:
- gulasze i dania gotowe w puszce z przewagą mięsa,
- mielonki, pasztety, konserwy śniadaniowe,
- mięso w sosie (wieprzowe, wołowe, drobiowe),
- konserwy z podrobami (wątróbka, salceson w puszce itd.).
W praktyce, jeśli ktoś wwozi kilka puszek na własne kanapki czy jako prezent, trzymając się zdecydowanie poniżej 1 kg na osobę, nie ma z tym problemu. Przy większych ilościach, zwłaszcza w bagażu kilku osób, warto sumaryczną wagę policzyć – celnicy liczą wszystko razem.
Limit wartości – cło i VAT od konserw
Oprócz limitu wagowego na mięso obowiązuje dzienny limit wartości towarów na osobę, przy którym nie nalicza się cła ani szwajcarskiego VAT:
- do 300 CHF wartości towarów na osobę dziennie – brak cła i VAT (o ile nie przekroczono ilościowych limitów np. na mięso);
- powyżej 300 CHF – od nadwyżki naliczany jest VAT, a w przypadku produktów objętych cłem – także cło.
Wartość konserw liczona jest według realnej ceny zakupu (rachunek z supermarketu, sklepu, targu). Jeśli rachunku nie ma, celnicy mogą przyjąć wartość szacunkową wg swoich tabel.
Nawet gdy weterynaryjnie wszystko jest dozwolone (np. przyjazd z Polski), nadmierna ilość konserw mięsnych może oznaczać dotkliwe dopłaty celne – głównie ze względu na przekroczenie limitu 1 kg mięsa na osobę dziennie.
Konserwy rybne oraz warzywno‑owocowe – łagodniejsze zasady
W porównaniu z mięsem, konserwy z ryb i roślin są traktowane o wiele mniej restrykcyjnie.
Konserwy rybne z obszaru UE/EFTA (np. tuńczyk, śledź, makrela w puszce):
- od strony weterynaryjnej – dopuszczone na własny użytek bez specjalnych pozwoleń czy certyfikatów;
- od strony celnej – zwykle nie wchodzą do kategorii objętej wysokimi dopłatami jak mięso czerwone, ale nadal wliczają się do limitu 300 CHF na osobę dla zwolnienia z cła/VAT.
Jeśli konserw rybnych jest dużo (np. karton z dyskontu), służby mogą zainteresować się kwestią importu handlowego. W normalnej ilości „turystycznej” nie budzą większych emocji.
Konserwy warzywne i owocowe (groszek, kukurydza, fasola, owoce w syropie, sosy, przeciery):
- z UE/EFTA – co do zasady bez ilościowych limitów weterynaryjnych na własny użytek;
- podlegają jedynie ogólnemu limitowi wartości 300 CHF oraz standardowemu VAT/cłu (jeśli przekroczony zostanie próg wartości);
- nie są traktowane jako produkty wysokiego ryzyka, więc rzadko stają się powodem problemów na granicy przy rozsądnych ilościach.
Wyjątki mogą dotyczyć produktów zawierających nasiona lub części roślin objęte specjalną ochroną lub zakazem, ale takie rzeczy praktycznie nie trafiają do zwykłych turystycznych zakupów w supermarketach.
Odprawa na granicy: jak zadeklarować konserwy w praktyce
Na granicy Szwajcarii funkcjonują dwa kanały: zielony (nic do oclenia, w limitach) i czerwony (deklaracja towarów). Dotyczy to również żywności, w tym konserw.
W praktyce:
- jeśli w bagażu znajdują się niewielkie ilości konserw, dla jednej rodziny, z wyraźnie widoczną datą ważności i etykietą producenta, a wartość całości zakupów jest poniżej 300 CHF na osobę – można korzystać z zielonego kanału;
- gdy wie się, że limity wagowe lub wartościowe są przekroczone (np. kilka kilogramów konserw mięsnych, sporo innych zakupów) – rozsądniej jest przejść przez czerwony kanał i samodzielnie zgłosić towar;
- przejazd przez zielony kanał oznacza złożenie oświadczenia, że nic nie podlega deklaracji; w razie kontroli i wykrycia nadwyżek mogą pojawić się nie tylko dopłaty, ale też kary.
Celnicy mają prawo poprosić o rachunki, otworzyć bagaż, a nawet sprawdzić kartony w bagażniku. Szczególnie, gdy auto jest wyraźnie załadowane zakupami spożywczymi z tanich sklepów przygranicznych.
Najczęstsze błędy podróżnych i jak ich uniknąć
Problemy z konserwami na granicy Szwajcarii biorą się zwykle nie z „złej woli”, ale z nieporozumień co do przepisów.
- „Konserwy to nie jest mięso” – błędne założenie. Dla celnika puszka gulaszu czy mielonki to pełnoprawny wyrób mięsny, który liczy się do limitu 1 kg mięsa na osobę.
- Zakładanie, że „z UE można wszystko i dowolnie dużo” – od strony weterynaryjnej jest stosunkowo swobodnie, ale limity celne i VAT‑owskie dalej obowiązują.
- Brak rachunków – bez paragonów trudniej wykazać, że wartość całych zakupów nie przekracza 300 CHF na osobę; celnicy wtedy opierają się na własnych tabelach cen.
- Łączenie zakupów kilku osób w jeden bagaż – z punktu widzenia granicy liczy się, kto faktycznie wjeżdża i ile towaru „przypada” na jedną osobę. Przy kontroli trzeba potrafić logicznie to wyjaśnić.
- Transport dużych ilości w oryginalnych kartonach – tak spakowany bagaż wygląda na pół‑hurt, co niemal gwarantuje szczegółową kontrolę.
Najrozsądniejszym podejściem jest traktowanie konserw jak normalnego towaru: policzenie orientacyjnej wagi, zachowanie paragonów i upewnienie się, że na osobę nie przekracza się 1 kg produktów mięsnych oraz 300 CHF wartości całości zakupów dziennie.
Przepisy w Szwajcarii potrafią się zmieniać – szczególnie dla krajów trzecich i produktów pochodzenia zwierzęcego. Przed każdą podróżą warto zajrzeć na strony szwajcarskiego urzędu celnego (BAZG) oraz Federalnego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii (FSVO) i sprawdzić aktualne tabele limitów dla podróżnych.